محاسبه‏

بر طبق آيات و روايات متعدد و فراوان، يكى از مراحل سخت و دشوارى كه همه انسان‏ها در روز قيامت پيش رو خواهند داشت، محاسبه اعمال و رسيدگى به رفتار و كردار آنها در دنياست. اعمال و كارهايى كه انسان به تدريج و در مدت عمرش انجام مى‏دهد پس از چندى از صفحه ذهن او فراموش مى‏شود ولى هيچ يك از آنها از پرونده اعمال او و صفحه هستى‏محو نمى‏شود.

اعمال انسان از ريز و درشت با انسان همراه و باقى است و بعد از مرگ و در عالم قيامت همه را يك جا حاضر خواهد ديد:

يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً[1]؛ «روزى كه هر كس، هر كار نيكى را كه انجام داده حاضر مى‏بيند و آرزو مى‏كند ميان او و اعمال بدش فاصله زيادى باشد».

«لَيسَ مِنَّا مَن لَم يُحَاسِب نَفسَهُ فِى كُلِّ يِوم»[2]

؛ «از ما نيست هر كس كه روزانه خويشتن را حسابرسى نكند».

برخى آثار محاسبه نفس در احاديث اميرمؤمنان عليه السلام بيان شده است:

اصلاح نفس:

«ثَمَرةُ المُحَاسبَةِ صَلاحُ النَّفسِ»[3]

؛ «ميوه درخت محاسبه، اصلاح نفس است».

سعادتمند شدن:

«مَن حَاسَبَ نَفسَهُ سَعِد»[4]

؛ «هر كس خود را محاسبه كند، به سعادت مى‏رسد».

آگاهى از عيب‏ها و اصلاح آن:

«مَن حَاسبَ نَفسَهُ وَقَفَ عَلَى عُيُوبِهِ وَ أَحَاطَ بِذُنُوبِهِ وَ استقَالَ الذُّنُوب وَ أَصلَحَ العُيُوبِ»[5]

؛ «هر كس حسابگر خود باشد، به عيب‏هاى خود پى مى‏برد و از گناهانش آگاه مى‏شود و از گناه توبه مى‏كند و عيب‏هايش را اصلاح مى‏كند».


[1] ( 1). آل عمران( 3)، آيه 30.

[2] ( 2). ميزان الحكمه، ج 2، ص 407، ح 3845.

[3] ( 3). تصنيف غررالحكم، ص 236، ح 4744.

[4] ( 4). مستدرك الوسائل، ج 12، ص 154.

[5] ( 1). تصنيف غررالحكم، ص 236، ح 4748.

+ نوشته شده در  دوشنبه ششم اسفند ۱۴۰۳ساعت 15:29  توسط دکتر نقی سنائی  |