|
مراقبه مراقبه از محورى ترين و مؤثرترين گام در خودسازى و تهذيب اخلاق است. مراقبه از ماده «رَقَبَه» به معناى گردن گرفته شده و از آن جا كه انسان براى پاييدن چيزى و مواظبت از آن گردن مىكشد. اين كلمه به معناى نظارت و مواظبت و زير نظر گرفتن چيزى به كار مىرود. اين واژه در تعبير علم اخلاق و تهذيب نفس در مورد «مراقبت از خويش» به كار مىرود و مرحلهاى بعد از «مشارطه» است. يعنى انسان پس از عهد و پيمان و شرط بستن با خود براىاطاعت دستورات الهى و پرهيز از گناه بايد از پاكى درون و قلبش مراقبت و پاسدارى كند تا گوهر ارزنده وجودش مورد دستبرد و غارت حراميان قرار نگيرد. حال انسان در عالم دنيا مانند كسى است كه با خود گوهرهاى گرانبهايى را حمل مىكند كه همه سرمايه و دارايى او است در حالى كه دزدان و شيادان در كمين او نشستهاند. چنين كسى اگر لحظهاى غفلت كند همه سرمايه او به غارت مىرود و او مىماند و انبوهى از اندوه و حسرت. انسانى كه در محاصره هواهاى درونى و شيطانهاى بيرونى است و سرمايه ايمان و تقواى او در معرض هجوم و حمله دشمنان درونى و بيرونى است، اگر از قلب و نيت و اعمالش مراقبت نكند و اخلاق و كردار و انفكارش را تحت كنترل و نظارت كامل قرار ندهد، سرمايه سعادت ابدى او بر باد مىرود و با دست خالى به عالم ديگر انتقال مىيابد. در آيات قرآن و روايات اسلامى، اشارات بسيارى به موضوع مراقبه شده است: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اتَّقُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ[1]؛ «اى كسانى كه ايمان آوردهايد! از (مخالفت) با خدا بپرهيزيد و هر كس بايد بنگرد كه چه چيزى براى فردايش فرستاده است، و از (مخالفت) خدا بپرهيزيد كه خداوند از آن چه انجام مىدهيد آگاه است». اميرمؤمنان عليه السلام مىفرمايد: «يَنبَغِى أَن يَكُون الرَّجُل مُهينًا عَلَى نَفسِهِ، مُرَاقِباً قَلبَه، حَافِظاً لِسَانَهُ»[2] ؛ «سزاوار است انسان بر خود مسلط باشد و همواره مراقب قلب خود و نگاه دار زبانش باشد».
[1] ( 1). حشر( 59)، آيه 18. [2] ( 2). تصنيف غرر الحكم، ص 325، ح 4732.
+ نوشته شده در دوشنبه ششم اسفند ۱۴۰۳ساعت 15:26 توسط دکتر نقی سنائی
|
|
درباره وبلاگ 
|
